{"id":2238,"date":"2015-01-24T13:57:30","date_gmt":"2015-01-24T12:57:30","guid":{"rendered":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/2015\/01\/24\/szumlewicz-bronmy-gornikow\/"},"modified":"2015-01-24T13:57:30","modified_gmt":"2015-01-24T12:57:30","slug":"szumlewicz-bronmy-gornikow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/artykuly\/artykuly-2015\/szumlewicz-bronmy-gornikow\/","title":{"rendered":"SZUMLEWICZ: BRO\u0143MY G\u00d3RNIK\u00d3W!"},"content":{"rendered":"

A mo\u017ce wolimy najpierw u\u015bmieciowi\u0107 warunki pracy we wszystkich bran\u017cach, \u017ceby od zera budowa\u0107 lepszy \u015bwiat? <\/span><\/p>\n

A mo\u017ce wolimy najpierw u\u015bmieciowi\u0107 warunki pracy we wszystkich bran\u017cach, \u017ceby od zera budowa\u0107 lepszy \u015bwiat?<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

G\u00f3rnicy dogadali si\u0119 z w\u0142adz\u0105. W \u015bwietle fleszy przedstawiciele g\u00f3rniczych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych zawarli porozumienie z reprezentantami rz\u0105du. Zgodnie z ugod\u0105 na razie \u017caden g\u00f3rnik nie straci pracy, natomiast w nied\u0142ugiej perspektywie kopalnie znajd\u0105 inwestor\u00f3w prywatnych. Zarazem rz\u0105d przedstawi\u0142 specjalny pakiet socjalny dla tych pracownik\u00f3w kopalni, kt\u00f3rzy jednak zdecyduj\u0105 si\u0119 na wcze\u015bniejsz\u0105 rezygnacj\u0119 z pracy. Po podpisaniu porozumienia atmosfera si\u0119 uspokoi\u0142a. G\u00f3rnicy odetchn\u0119li z ulg\u0105, rz\u0105d og\u0142osi\u0142 strategiczny sukces; cz\u0119\u015b\u0107 dziennikarzy skrytykowa\u0142a Ew\u0119 Kopacz, \u017ce by\u0142a zbyt \u0142agodna i konsekwentnie nie zlikwidowa\u0142a kilku kopal\u0144. Warto si\u0119 przyjrze\u0107, jak wygl\u0105da krajobraz po tej bitwie i zastanowi\u0107, o co chodzi\u0142o w ca\u0142ym sporze.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Katastrofa. Serio?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Przede wszystkim konflikt rz\u0105du z g\u00f3rnikami z perspektywy czasu okazuje si\u0119 ma\u0142o zrozumia\u0142y. Rz\u0105d rozwi\u0105za\u0142 problem, kt\u00f3ry sam wywo\u0142a\u0142. Najpierw przedstawi\u0142 niepodpart\u0105 \u017cadnymi przes\u0142ankami ekonomicznymi propozycj\u0119 likwidacji kopal\u0144 i pozbawienia pracy kilku tysi\u0119cy g\u00f3rnik\u00f3w, potem broni\u0142 swoich propozycji, a nast\u0119pnie po d\u0142ugich negocjacjach wycofa\u0142 si\u0119 z nich i og\u0142osi\u0142 sw\u00f3j sukces.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Tymczasem dzisiaj ju\u017c wiemy, \u017ce sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 kopalni opiera\u0142 si\u0119 na k\u0142amstwach rz\u0105du, uparcie powtarzanych przez wielu dziennikarzy g\u0142\u00f3wnego nurtu. Przez wiele dni s\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce trzeba zlikwidowa\u0107 co najmniej cztery kopalnie z Kompanii W\u0119glowej, gdy\u017c bez natychmiastowego ich wygaszenia upadnie ca\u0142a Kompania, a by\u0107 mo\u017ce nawet zawal\u0105 si\u0119 polskie finanse publiczne. Po kilku tygodniach jednak nie tylko nie wygaszono kopalni rzekomo znajduj\u0105cych si\u0119 w katastrofalnym stanie, ale zg\u0142osi\u0142o si\u0119 ju\u017c trzech prywatnych inwestor\u00f3w, ch\u0119tnych do ich kupna.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Jak to mo\u017cliwe, \u017ce prywatny kapita\u0142 chce inwestowa\u0107 w firmy, kt\u00f3re mia\u0142y ekonomicznie pogr\u0105\u017cy\u0107 ca\u0142y kraj?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Oczywi\u015bcie nie jest to mo\u017cliwe. Po prostu prywatni inwestorzy dostrzegli szans\u0119 czerpania zysk\u00f3w ze skazanych na likwidacj\u0119 kopalni. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, katastrofalna sytuacja Kompanii W\u0119glowej by\u0142a fikcj\u0105 wymy\u015blon\u0105 na potrzeby rz\u0105du.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

W tym kontek\u015bcie warto zbi\u0107 kluczowy argument powtarzany przez szereg medi\u00f3w, zgodnie z kt\u00f3rym \u201ewszyscy dop\u0142acamy do g\u00f3rnictwa\u201d. Tymczasem co roku polskie pa\u0144stwo otrzymuje z kopalni w\u0119gla kamiennego ponad 7 mld z\u0142 wp\u0142yw\u00f3w, p\u0142ac\u0105c dotacj\u0119 do g\u00f3rnictwa wysoko\u015bci oko\u0142o 1 mld. Innymi s\u0142owy co roku pa\u0144stwo zarabia na g\u00f3rnictwie oko\u0142o 6 mld z\u0142. Kolejne miliardy musieliby\u015bmy doliczy\u0107, gdyby uwzgl\u0119dni\u0107 wp\u0142ywy z g\u00f3rnictwa w\u0119gla brunatnego. Nikt wi\u0119c nie dok\u0142ada do g\u00f3rnictwa, a raczej dzi\u0119ki kopalniom pa\u0144stwo mo\u017ce finansowa\u0107 inne cele.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Poza wp\u0142ywami do bud\u017cetu Kompania W\u0119glowa przez wiele lat wypracowywa\u0142a miliardowe zyski, a dopiero w ci\u0105gu ostatnich kilkunastu miesi\u0119cy na skutek spadku cen na rynkach \u015bwiatowych przechodzi trudny okres. Czy to wystarczy, aby likwidowa\u0107 kopalnie, kt\u00f3re daj\u0105 tysi\u0105ce miejsc pracy i mo\u017cna z nich wydobywa\u0107 w\u0119giel jeszcze ponad 30 lat? Negatywna odpowied\u017a na to pytanie wydaje si\u0119 oczywista. Ponadto bud\u017cet co roku zyskuje dzi\u0119ki g\u00f3rnictwu tak du\u017ce \u015brodki dzi\u0119ki wysokiemu opodatkowaniu kopalni. Niew\u0105tpliwie ich rentowno\u015b\u0107 by wzros\u0142a, gdyby niekt\u00f3re podatki zosta\u0142y obni\u017cone, ale wtedy dla odmiany spad\u0142yby wp\u0142ywy do bud\u017cetu. Niezale\u017cnie jednak od trudnej sytuacji Kopalni W\u0119glowej czy Jastrz\u0119bskiej Sp\u00f3\u0142ki W\u0119glowej, nawet w ubieg\u0142ym roku g\u00f3rnictwo by\u0142o dla pa\u0144stwa \u017cy\u0142\u0105 z\u0142ota i uzyskane \u015brodki by\u0142y znacznie wy\u017csze od dotacji publicznych.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Zreszt\u0105 je\u017celi niekt\u00f3rzy dogmatyczni politycy chcieliby wbrew ekonomii i zdrowemu rozs\u0105dkowi likwidowa\u0107 kopalnie, powinni pami\u0119ta\u0107, \u017ce by\u0142by to nie tylko ubytek pieni\u0119dzy do bud\u017cetu, ale te\u017c utrata miejsc pracy, i to nie w samym g\u00f3rnictwie, ale r\u00f3wnie\u017c poza nim. Ka\u017cde miejsce pracy w kopalni wi\u0105\u017ce si\u0119 z kilkoma miejscami pracy w innych bran\u017cach (np. transportowej czy gastronomicznej). W konsekwencji likwidacji kopalni nast\u0105pi\u0142by te\u017c spadek popytu i pauperyzacja regionu. Pa\u0144stwo ponosi\u0142oby r\u00f3wnie\u017c dodatkowe wydatki na pomoc spo\u0142eczn\u0105, zasi\u0142ki, aktywizacj\u0119 zawodow\u0105 itd. Bilans jest jasny: likwidacja kopalni i zamienianie \u015al\u0105ska w pustyni\u0119 pe\u0142n\u0105 bezrobotnych biedak\u00f3w by\u0142oby absurdem ekonomicznym, przy okazji bardzo szkodliwym spo\u0142ecznie.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Warto dop\u0142aca\u0107<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Argument o \u201edop\u0142acaniu do g\u00f3rnictwa\u201d nie tylko opiera si\u0119 na k\u0142amstwie, ale podwa\u017ca te\u017c istot\u0119 funkcjonowania nowoczesnego pa\u0144stwa. Rol\u0105 pa\u0144stwa jest bowiem w\u0142a\u015bnie finansowanie r\u00f3\u017cnego rodzaju spo\u0142ecznie wa\u017cnych d\u00f3br i us\u0142ug czy, inaczej m\u00f3wi\u0105c, szeroko pojmowany rozw\u00f3j kraju oraz poprawa jako\u015bci \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w. Dop\u0142acamy wi\u0119c do rolnictwa, bo \u017cywno\u015b\u0107 jest dobrem podstawowym.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Gdyby przy pierwszym wahni\u0119ciu cen pszenicy i innych produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych na rynkach \u015bwiatowych Polska mia\u0142a likwidowa\u0107 swoje rolnictwo, dzisiaj byliby\u015bmy importerem wszystkich towar\u00f3w spo\u017cywczych.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Zgodnie z t\u0105 logik\u0105 powinno si\u0119 zlikwidowa\u0107 g\u00f3rnictwo, hutnictwo, energetyk\u0119, rolnictwo i inne bran\u017ce, kt\u00f3re s\u0105 zale\u017cne od wielu czynnik\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Na szcz\u0119\u015bcie neoliberalna utopia nie jest jeszcze w Polsce w pe\u0142ni zrealizowana, chocia\u017c w ci\u0105gu ostatnich 25 lat zlikwidowano lub znacznie uszczuplono wiele bran\u017cy, w kt\u00f3rych zatrudniano dziesi\u0105tki tysi\u0119cy pracownik\u00f3w (np. sektor stoczniowy). Rezygnacja z \u201edop\u0142acania\u201d doprowadzi\u0142a do dezindustralizacji wielu region\u00f3w kraju i skokowego wzrostu bezrobocia ju\u017c na pocz\u0105tku reform ustrojowych. Warto w tym kontek\u015bcie podkre\u015bli\u0107, \u017ce znacznie bogatsze od Polski kraje nie tylko nie zrezygnowa\u0142y z rozwoju wielu bran\u017c przemys\u0142u, ale wr\u0119cz go rozwin\u0119\u0142y, jak na przyk\u0142ad Niemcy.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

W ka\u017cdym demokratycznym pa\u0144stwie jednym z kluczowych obowi\u0105zk\u00f3w w\u0142adz publicznych jest troska o bezpiecze\u0144stwo energetyczne. Nawet je\u017celi poszczeg\u00f3lne kopalnie przej\u015bciowo przynosz\u0105 straty spowodowane sytuacj\u0105 na rynkach mi\u0119dzynarodowych, rz\u0105d nie powinien pozbywa\u0107 si\u0119 wp\u0142ywu na strategiczne przedsi\u0119biorstwa, od kt\u00f3rych zale\u017cy los ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie polskie pa\u0144stwo wci\u0105\u017c jeszcze istnieje i do niekt\u00f3rych bran\u017cy \u201edop\u0142aca\u201d, dzi\u0119ki czemu bezrobocie wynosi 10%, a nie 60%. Dop\u0142acamy (chocia\u017c zdecydowanie za ma\u0142o) do s\u0142u\u017cby zdrowia, szkolnictwa, infrastruktury, nowych technologii, \u015bwiadcze\u0144 spo\u0142ecznych czy polityki rodzinnej.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Argument o \u201edop\u0142acaniu\u201d stosuj\u0105 zreszt\u0105 cz\u0119sto przedstawiciele grup zawodowych, kt\u00f3re same funkcjonuj\u0105 dzi\u0119ki r\u00f3\u017cnym formom dofinansowania ze strony pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Oto bowiem w pierwszym rz\u0119dzie nagonki na \u201eprzywileje g\u00f3rnicze\u201d s\u0105 niekt\u00f3rzy \u015bwietnie op\u0142acani prezenterzy telewizji publicznej (op\u0142acani mi\u0119dzy innymi z abonamentu) czy dziennikarze \u201eGazety Wyborczej\u201d (finansowanej mi\u0119dzy innymi z reklam pa\u0144stwowych firm na jej \u0142amach).<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie zajadle g\u00f3rnik\u00f3w atakuj\u0105 eksperci pracodawc\u00f3w, co jest wyrazem wyj\u0105tkowej bezczelno\u015bci, poniewa\u017c przedsi\u0119biorcy s\u0105 bodaj najbardziej uprzywilejowan\u0105 grup\u0105 na rynku pracy. Co roku otrzymuj\u0105 dotacje i ulgi ze strony pa\u0144stwa w wysoko\u015bci wielu miliard\u00f3w z\u0142otych. Mo\u017cna tutaj d\u0142ugo wymienia\u0107: preferencje, odpisy, \u015brodki z Unii Europejskiej, specjalne strefy ekonomiczne, pomoc de minimis, ni\u017csze sk\u0142adki w pierwszych dw\u00f3ch latach dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, podatek liniowy. Ponadto, wed\u0142ug corocznych raport\u00f3w Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, jak te\u017c danych Zak\u0142adu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych, przedsi\u0119biorcy naci\u0105gaj\u0105 skarb pa\u0144stwa i pracownik\u00f3w na straty id\u0105ce w dziesi\u0105tki miliard\u00f3w z\u0142otych. Dlaczego w zwi\u0105zku z tym dziennikarze nie wo\u0142aj\u0105 o sko\u0144czenie z \u201edop\u0142acaniem\u201d do przedsi\u0119biorc\u00f3w albo o ograniczanie przywilej\u00f3w tej roszczeniowej grupy nacisku?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Przyk\u0142adowo podatek liniowy dla przedsi\u0119biorc\u00f3w jest oczywistym przywilejem, na kt\u00f3rym skarb pa\u0144stwa traci oko\u0142o 3,5 mld z\u0142 rocznie, a wcale nie przyczynia si\u0119 on do powstawania nowych miejsc pracy. Ponadto dotyczy g\u0142\u00f3wnie bardzo bogatych podatnik\u00f3w, poniewa\u017c \u015brednie miesi\u0119czne zarobki w tej grupie wynosz\u0105 ponad 15 tys. z\u0142 miesi\u0119cznie. G\u00f3rnicy rzadko otrzymuj\u0105 tak wysokie wynagrodzenia.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Warto zbi\u0107 te\u017c jeden z najbardziej absurdalnych argument\u00f3w obecnych w debacie publicznej, zgodnie z kt\u00f3rym pa\u0144stwowe dop\u0142aty do g\u00f3rnictwa obejmuj\u0105 wyp\u0142acanie emerytur by\u0142ym g\u00f3rnikom. Je\u017celi w ten spos\u00f3b liczy\u0107 rentowno\u015b\u0107 bran\u017cy, to nale\u017ca\u0142oby r\u00f3wnie\u017c pi\u0119tnowa\u0107 dziennikarstwo jako bardzo drogie dla pa\u0144stwa, bo przecie\u017c wszyscy byli dziennikarze r\u00f3wnie\u017c otrzymuj\u0105 emerytury! Otrzymuj\u0105 je te\u017c byli pracownicy nieistniej\u0105cych ju\u017c stoczni. Czy mamy wobec tego rozumie\u0107, \u017ce pa\u0144stwo wci\u0105\u017c dop\u0142aca do stoczni, bo wyp\u0142aca jej by\u0142ym pracownikom \u015bwiadczenia emerytalno-rentowe? A mo\u017ce zgodnie z t\u0105 logik\u0105 do koszt\u00f3w funkcjonowania poszczeg\u00f3lnych bran\u017cy zaczniemy dolicza\u0107 zasi\u0142ki pogrzebowe wyp\u0142acane po \u015bmierci pracownik\u00f3w? Dwadzie\u015bcia, trzydzie\u015bci lat temu w Polsce pracowa\u0142o kilka razy wi\u0119cej g\u00f3rnik\u00f3w ni\u017c obecnie i mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki ich pracy Polska jako kraj si\u0119 bogaci\u0142a. Wyp\u0142acanie im emerytur jest oczywistym obowi\u0105zkiem demokratycznego pa\u0144stwa, a nie tera\u017aniejszym kosztem funkcjonowania kopalni. Emerytura to \u015bwiadczenie wyp\u0142acane ka\u017cdemu pracownikowi po zako\u0144czeniu kariery zawodowej. Atakowanie by\u0142ych g\u00f3rnik\u00f3w za to, \u017ce o\u015bmielaj\u0105 si\u0119 pobiera\u0107 \u015bwiadczenia, kt\u00f3re obiecano im w momencie zawarcia stosunku pracy, to wyraz niewiedzy albo kwestionowania podstaw pa\u0144stwa prawa.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

I ty masz przywileje (na etacie)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Analizuj\u0105c sytuacj\u0119 g\u00f3rnik\u00f3w, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce polscy g\u00f3rnicy do\u0142owi otrzymuj\u0105 kilkukrotnie ni\u017csze wynagrodzenia ni\u017c ich koledzy i kole\u017canki z kraj\u00f3w zachodnich, a ich dochody niewiele si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 od polskiej \u015bredniej krajowej. Kilka miesi\u0119cy temu GUS poinformowa\u0142, \u017ce \u015brednie dochody w bran\u017cy wynosz\u0105 oko\u0142o 6 tys. z\u0142 brutto, jednak wyliczenia te obejmuj\u0105 kadr\u0119 zarz\u0105dzaj\u0105c\u0105, kt\u00f3rej dochody s\u0105 wielokrotnie wy\u017csze od zarobk\u00f3w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci pracownik\u00f3w. Poza tym g\u00f3rnicy do\u0142owi statystycznie \u017cyj\u0105 kr\u00f3cej od innych grup zawodowych i cz\u0119\u015bciej maj\u0105 k\u0142opoty ze zdrowiem. W ich bran\u017cy o wiele cz\u0119\u015bciej ni\u017c w innych zawodach dochodzi te\u017c do wypadk\u00f3w gro\u017anych dla \u017cycia i zdrowia. Dodatkowe \u015bwiadczenia stanowi\u0105 dla nich form\u0119 dodatku za prac\u0119 w ci\u0119\u017ckich warunkach.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Podczas g\u00f3rniczych protest\u00f3w centrum bada\u0144 Millward Brown przeprowadzi\u0142o sonda\u017c, z kt\u00f3rego wynika\u0142o, \u017ce blisko 70% Polak\u00f3w popiera g\u00f3rnik\u00f3w, a stron\u0119 rz\u0105du chc\u0105cego zlikwidowa\u0107 kopalnie zaledwie 15%. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pomimo nagonki najwi\u0119kszych medi\u00f3w ludzie s\u0105 solidarni z pracownikami zagro\u017conymi zwolnieniem. Sk\u0105d tak wysokie poparcie? Ot\u00f3\u017c g\u00f3rnictwo, pomimo zmasowanych atak\u00f3w medialnych na g\u00f3rnik\u00f3w i wielotysi\u0119cznych zwolnie\u0144 w ci\u0105gu ostatnich 25 lat (liczba zatrudnionych w bran\u017cy zmala\u0142a czterokrotnie), wci\u0105\u017c stanowi t\u0119 bran\u017c\u0119, gdzie dominuj\u0105 umowy etatowe na czas nieokre\u015blony.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

G\u00f3rnictwo s\u0142usznie uchodzi za jeden z ostatnich bastion\u00f3w stabilnego zatrudnienia, kt\u00f3remu towarzysz\u0105 jeszcze nieliczne dodatki, sk\u0105din\u0105d w ostatnich latach bardzo ograniczane.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Wiele os\u00f3b pami\u0119ta Polsk\u0119 Ludow\u0105, w kt\u00f3rej \u015bwiadczenia uchodz\u0105ce dzisiaj za przywileje by\u0142y czym\u015b powszechnym i oczywistym. Co ciekawe, wiele z nich wci\u0105\u017c uchodzi za standard w rozwini\u0119tych krajach zachodnich. R\u00f3\u017cnego rodzaju dodatki p\u0142acowe czy \u015bwiadczenia gwarantowane przez firm\u0119 (np. wyjazdy dla pracownik\u00f3w, sto\u0142\u00f3wki czy \u017c\u0142obki zak\u0142adowe) stanowi\u0105 cz\u0119sto cz\u0119\u015b\u0107 porozumie\u0144 mi\u0119dzy zarz\u0105dami i stron\u0105 pracownicz\u0105. W Polsce sam etat zaczyna uchodzi\u0107 za trudno osi\u0105galny przywilej.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

W kontek\u015bcie dyskusji na temat rzekomych przywilej\u00f3w g\u00f3rniczych warto jednak wspomnie\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c wiele grup zawodowych ma r\u00f3\u017cne uprawnienia wynikaj\u0105ce ze specyfiki pracy. Przyk\u0142adowo dziennikarze maj\u0105 legitymizacje prasowe, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 im na darmowy wst\u0119p do wielu muze\u00f3w i galerii, kolejarze i ich rodziny maj\u0105 zni\u017ckowe bilety na poci\u0105g, wyk\u0142adowcy maj\u0105 d\u0142u\u017csze wakacje i dodatkowe \u015brodki na materia\u0142y naukowe, pos\u0142owie darmowy transport, sprz\u0119t komputerowy czy miejsce w hotelu sejmowym itd. Te u\u0142atwienia s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ka\u017cdej profesji, aczkolwiek obejmuj\u0105 przede wszystkim pracownik\u00f3w etatowych. Osoby zatrudnione \u015bmieciowo nie mog\u0105 z nich korzysta\u0107.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Lewica i g\u00f3rnicy<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce obrona g\u00f3rnik\u00f3w i ich praw powinna by\u0107 szczeg\u00f3lnie wa\u017cna dla lewicy, poniewa\u017c jest to jedna z nielicznych silnych i dobrze zorganizowanych grup pracowniczych, o bardzo wysokim poziomie uzwi\u0105zkowienia i wysokim poziomie solidarno\u015bci.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Uderzenie w g\u00f3rnictwo i rozbicie skupionych w nim zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych by\u0142oby pot\u0119\u017cnym ciosem w ca\u0142y ruch pracowniczy i da\u0142oby zielone \u015bwiat\u0142o w\u0142adzom do dalszych antypracowniczych reform.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Z tej perspektywy trudno zrozumie\u0107 g\u0142osy, niestety rozpowszechnione te\u017c na lewicy, wygrywaj\u0105ce interesy g\u00f3rnik\u00f3w przeciwko innym grupom zawodowym. Ten rodzaj argumentacji obecny jest na przyk\u0142ad w tek\u015bcie Wojciecha Pitali, kt\u00f3ry przy\u0142\u0105cza si\u0119 do medialnej nagonki na g\u00f3rnik\u00f3w i przeciwstawia ich interesy interesom pracownik\u00f3w Amazona lub kasjerek z Tesco.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Przede wszystkim trudno poj\u0105\u0107, dlaczego pogorszenie warunk\u00f3w pracy g\u00f3rnik\u00f3w mia\u0142oby w jakikolwiek spos\u00f3b przyczyni\u0107 si\u0119 do poprawy standard\u00f3w zatrudnienia kasjerek czy ochroniarzy. Czy mamy najpierw u\u015bmieciowi\u0107 warunki pracy we wszystkich bran\u017cach i potem od zera budowa\u0107 lepszy \u015bwiat?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Wydaje si\u0119 raczej, \u017ce lewica powinna r\u00f3wna\u0107 w g\u00f3r\u0119, a nie w d\u00f3\u0142. Dlatego polskie zwi\u0105zki zawodowe, w tym OPZZ, walcz\u0105 o wysok\u0105 p\u0142ac\u0119 minimaln\u0105, zwi\u0119kszenie roli Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, radykalne ograniczenie um\u00f3w cywilno-prawnych, upowszechnienie bran\u017cowych uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych. Krytykowani przez Pital\u0119 zwi\u0105zkowcy nie skupiaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na obronie g\u00f3rnik\u00f3w, lecz d\u0105\u017c\u0105 do wprowadzenia godnego, stabilnego zatrudnienia we wszystkich bran\u017cach.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

G\u00f3rnictwo jest jedn\u0105 z nielicznych bran\u017cy, w kt\u00f3rych zwi\u0105zki zachowa\u0142y swoje wp\u0142ywy i dzi\u0119ki nim standardy pracy s\u0105 relatywnie wysokie (chocia\u017c Pital\u0119 bulwersuj\u0105). Natomiast w du\u017cej cz\u0119\u015bci przedsi\u0119biorstw za\u0142o\u017cenie zwi\u0105zku zawodowego jest bardzo trudne, a cz\u0119sto wr\u0119cz niemo\u017cliwe. Aby za\u0142o\u017cy\u0107 organizacj\u0119 zwi\u0105zkow\u0105, potrzeba co najmniej dziesi\u0119ciu pracownik\u00f3w, co blokuje mo\u017cliwo\u015bci tworzenia zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w mikroprzedsi\u0119biorstwach. Ponadto w wielu firmach pracownicy usi\u0142uj\u0105cy za\u0142o\u017cy\u0107 organizacj\u0119 zwi\u0105zkow\u0105 s\u0105 szykanowani, co sprawia, \u017ce uzwi\u0105zkowienie w sektorze prywatnym nie przekracza kilku procent. Nie jest to wina zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, tylko polskiego systemu prawnego. OPZZ i Solidarno\u015b\u0107 od wielu lat walcz\u0105, aby to prawo zmieni\u0107 i pozwoli\u0107 pracownikom na swobodne budowanie reprezentacji pracowniczej. Gdyby zgodnie z \u017cyczeniem zwi\u0105zkowc\u00f3w znik\u0142y umowy \u015bmieciowe, a ca\u0142y rynek pracy by\u0142 obj\u0119ty uk\u0142adami zbiorowymi, godne zatrudnienie, a wraz z nim r\u00f3\u017cne bran\u017cowe \u201eprzywileje\u201d mieliby nie tylko g\u00f3rnicy czy nauczyciele, ale te\u017c przedstawiciele innych zawod\u00f3w.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kto tu rz\u0105dzi? I kto zarabia<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Odrzucaj\u0105c g\u0142osy krytyczne wobec g\u00f3rnik\u00f3w, zarazem trudno zaprzeczy\u0107, \u017ce polskie g\u00f3rnictwo nie funkcjonuje tak, jak powinno. Oczywi\u015bcie pojawiaj\u0105 si\u0119 w nim nadu\u017cycia, tyle tylko, \u017ce nie maj\u0105 one wiele wsp\u00f3lnego z tzw. przywilejami g\u00f3rniczymi ani rzekomo wysokimi kosztami pracy g\u00f3rnik\u00f3w, lecz z patologiami w strukturze zarz\u0105dzania. Tutaj szczeg\u00f3lnie szkodliwy jest rozpowszechniany przez media g\u0142\u00f3wnego nurtu k\u0142amliwy pogl\u0105d, zgodnie z kt\u00f3rym zwi\u0105zki zawodowe wsp\u00f3\u0142zarz\u0105dzaj\u0105 kopalniami. Jest to wyobra\u017cenie ca\u0142kowicie fa\u0142szywe, poniewa\u017c najwi\u0119ksze zwi\u0105zki zawodowe w Polsce od wielu lat ostro krytykuj\u0105 spos\u00f3b zarz\u0105dzania kopalniami i gigantyczne zarobki kadry zarz\u0105dzaj\u0105cej. Kopalniami zarz\u0105dzaj\u0105 mianowani przez skarb pa\u0144stwa prezesi sp\u00f3\u0142ek w\u0119glowych, kt\u00f3rzy r\u00f3\u017cnymi trikami omijaj\u0105 ustaw\u0119 kominow\u0105 (ograniczaj\u0105c\u0105 ich dochody do 25 tys. z\u0142 miesi\u0119cznie), dzi\u0119ki czemu ich wynagrodzenia w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w przekraczaj\u0105 60 tys. z\u0142 miesi\u0119cznie.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Tymczasem rzadko s\u0142ycha\u0107 postulaty zaoszcz\u0119dzenia na kadrze zarz\u0105dzaj\u0105cej. Nawet gdy przedsi\u0119biorstwa przynosz\u0105 du\u017ce straty, dochody i odprawy dla zarz\u0105du s\u0105 horrendalnie wysokie.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Dotyczy to te\u017c bran\u017cy g\u00f3rniczej. W 2013 roku Jastrz\u0119bska Sp\u00f3\u0142ka W\u0119glowa, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie og\u0142osi\u0142a, \u017ce musi zacz\u0105\u0107 oszcz\u0119dza\u0107 na kosztach pracowniczych, wyp\u0142aci\u0142a trzem osobom z zarz\u0105du ponad 3,5 mln z\u0142! Je\u017celi bran\u017ca g\u00f3rnicza jest w tak z\u0142ym stanie, jak g\u0142osz\u0105 media i cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w, a zarazem spadaj\u0105 ceny w\u0119gla na rynkach mi\u0119dzynarodowych, to dlaczego pracuj\u0105 w niej osoby, kt\u00f3rych dochody przekraczaj\u0105 milion z\u0142otych rocznie?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Innym problemem zwi\u0105zanym z zarz\u0105dzaniem jest przenikanie si\u0119 sektora publicznego i prywatnego. Kopalnie obros\u0142y wieloma po\u015brednikami, kt\u00f3rzy wyprowadzaj\u0105 z nich pieni\u0105dze i zarazem radykalnie podnosz\u0105 ceny w\u0119gla. St\u0105d cz\u0119sto nawet kilkusetz\u0142otowe r\u00f3\u017cnice w cenach w\u0119gla w kopalni i na skupie. Co prawda kopalnie w wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 pa\u0144stwowe, ale firmy po\u015brednicz\u0105ce ju\u017c prywatne. Dotyczy to te\u017c struktury p\u0142ac \u2013 ustawa kominowa obowi\u0105zuje w sektorze publicznym, ale w sp\u00f3\u0142ce zewn\u0119trznej, kt\u00f3ra \u015bwiadczy us\u0142ugi kopalni pa\u0144stwowej, ju\u017c nie.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Niekt\u00f3rzy eksperci i politycy krytykuj\u0105 patologiczny splot sektora publicznego i prywatnego, proponuj\u0105c prywatyzacj\u0119 ca\u0142ej bran\u017cy. W tym miejscu warto wr\u00f3ci\u0107 do porozumienia podpisanego kilka dni temu mi\u0119dzy rz\u0105dem i g\u00f3rnikami. Dzisiaj ju\u017c wiadomo, \u017ce jednym z jego punkt\u00f3w jest otwarcie drogi do prywatyzacji kopalni, kt\u00f3rym rzekomo grozi\u0142a upad\u0142o\u015b\u0107. Bardzo mo\u017cliwy wydaje si\u0119 scenariusz, zgodnie z kt\u00f3rym pa\u0144stwo sp\u0142aci wszystkie d\u0142ugi kopalni, a potem za bezcen odda je w r\u0119ce prywatne. Wszystko odb\u0119dzie si\u0119 zgodnie ze star\u0105 kapitalistyczn\u0105 zasad\u0105: koszty publiczne, zyski prywatne.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Zwolennicy prywatyzacji argumentuj\u0105 jednak, \u017ce dzi\u0119ki temu uniknie si\u0119 patologii, kt\u00f3re obecnie maj\u0105 miejsce w kopalniach pa\u0144stwowych. Czy maj\u0105 racj\u0119? Przede wszystkim po przeprowadzeniu prywatyzacji bardzo mo\u017cliwy jest scenariusz, zgodnie z kt\u00f3rym po kilkunastu miesi\u0105cach zaczn\u0105 si\u0119 masowe zwolnienia i u\u015bmieciawianie zatrudnienia, a rz\u0105d og\u0142osi, \u017ce nie mo\u017cna ingerowa\u0107 w wolny rynek. Ponadto mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce (zgodnie z \u017cyczeniem cz\u0119\u015bci opozycji) koalicja rz\u0105dowa obni\u017cy podatki dla bran\u017cy g\u00f3rniczej. W takiej sytuacji pa\u0144stwo nie tylko utraci kontrol\u0119 nad strategicznym sektorem gospodarki, ale te\u017c pozbawi si\u0119 olbrzymich wp\u0142yw\u00f3w do bud\u017cetu. Wreszcie prywatyzacja bran\u017cy mo\u017ce doprowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej przy przej\u015bciowej obni\u017cce cen w\u0119gla na rynkach \u015bwiatowych prywatny w\u0142a\u015bciciel zlikwiduje kopalnie, co zagrozi bezpiecze\u0144stwu energetycznemu kraju i zmusi pa\u0144stwo do skupowania energii za granic\u0105.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce bezpieczniejszym dla pa\u0144stwa rozwi\u0105zaniem jest konsekwentna nacjonalizacja bran\u017cy i likwidacja po\u015brednik\u00f3w oraz udoskonalenie nadzoru w\u0142a\u015bcicielskiego pa\u0144stwa. Dlatego w\u0142adze publiczne powinny d\u0105\u017cy\u0107 do konsolidacji g\u00f3rnictwa, dba\u0107 o zachowanie profesjonalnej, dobrze op\u0142acanej kadry pracownik\u00f3w, przeznacza\u0107 dodatkowe \u015brodki na bezpiecze\u0144stwo pracy i unowocze\u015bnienie produkcji, jak te\u017c wspiera\u0107 kopalnie w sytuacji, gdy te na skutek niekorzystnej sytuacji mi\u0119dzynarodowej prze\u017cywaj\u0105 kryzys. Zamiast wyzbywa\u0107 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci, pa\u0144stwo powinno wyeliminowa\u0107 patologiczne zjawiska i sprawnie zarz\u0105dza\u0107 ca\u0142\u0105 bran\u017c\u0105 g\u00f3rnicz\u0105. B\u0119dzie to korzystne dla samych g\u00f3rnik\u00f3w, kondycji polskiej gospodarki i ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Piotr Szumlewicz – doradca OPZZ, socjolog i publicysta. Redaktor kwartalnika „Bez Dogmatu” i portalu Lewica.pl. Autor m.in. ksi\u0105\u017cki „Ojciec nie\u015bwi\u0119ty”.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o www.krytykapolityczna.pl<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A mo\u017ce wolimy najpierw u\u015bmieciowi\u0107 warunki pracy we wszystkich bran\u017cach, \u017ceby od zera budowa\u0107 lepszy \u015bwiat?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2235,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-2238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-2015"],"views":669,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2238"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2238\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}