{"id":22317,"date":"2026-08-31T10:29:21","date_gmt":"2026-08-31T08:29:21","guid":{"rendered":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/?p=22317"},"modified":"2026-08-31T10:29:22","modified_gmt":"2026-08-31T08:29:22","slug":"dzis-dzien-solidarnosci-i-wolnosci-46-lat-temu-podpisano-porozumienie-gdanskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/artykuly\/artykuly-2021\/dzis-dzien-solidarnosci-i-wolnosci-46-lat-temu-podpisano-porozumienie-gdanskie\/","title":{"rendered":"Dzi\u015b Dzie\u0144 Solidarno\u015bci i Wolno\u015bci. 46 lat temu podpisano Porozumienie Gda\u0144skie"},"content":{"rendered":"\n

Dok\u0142adnie 46 lat temu, 31 sierpnia 1980 roku podpisano Porozumienie Gda\u0144skie. Jedno z czterech Porozumie\u0144 Sierpniowych, kt\u00f3re da\u0142y pocz\u0105tek Niezale\u017cnemu Samorz\u0105dnemu Zwi\u0105zkowi Zawodowemu \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Wst\u0119p do Sierpnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

„Towarzyszu Bre\u017cniew, ca\u0142a ta nasza opozycja jest w naszej gar\u015bci. [\u2026] Ich wszystkich mo\u017cna na palcach policzy\u0107, a poza tym Staszek Kowalczyk, nasz minister spraw wewn\u0119trznych, cz\u0142onek Biura, na ka\u017cdego opozycjonist\u0119 ma czterech swoich ludzi, kt\u00f3rzy wszystko wiedz\u0105 o ca\u0142ej tej opozycji” – m\u00f3wi\u0142 I sekretarz KC PZPR Edward Gierek do schorowanego przyw\u00f3dcy ZSRS Leonida Bre\u017cniewa podczas urlopu na Krymie pod koniec lipca 1980 r. Przyw\u00f3dca PRL nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce wkr\u00f3tce historia nabierze ogromnego przyspieszenia, doprowadzaj\u0105c zaledwie pi\u0119\u0107 tygodni p\u00f3\u017aniej do jego politycznego upadku, poprzedzonego niewyobra\u017calnym wcze\u015bniej prze\u0142omem w dziejach bloku wschodniego, kt\u00f3rym by\u0142o zezwolenie na swobodny rozw\u00f3j niezale\u017cnego od w\u0142adz ruchu zwi\u0105zkowego, a nawet ograniczonej wolno\u015bci s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Wygaszona przez w\u0142adze lipcowa fala strajk\u00f3w by\u0142a najpot\u0119\u017cniejszym zrywem spo\u0142ecznym od czerwca 1976 r. Jednak jej st\u0142umienie poprzez obietnice podwy\u017cek p\u0142ac i poprawy warunk\u00f3w socjalnych oznacza\u0142o, \u017ce w\u0142adze mog\u0105 by\u0107 skutecznie zmuszane do ust\u0119pstw. To zaniepokoi\u0142o Bre\u017cniewa, kt\u00f3ry, mimo fatalnego stanu zdrowia, prawdopodobnie rozumia\u0142, w jak dramatycznej sytuacji gospodarczej znajduje si\u0119 Polska. Rozumieli to r\u00f3wnie\u017c przyw\u00f3dcy opozycji. Lider Komitetu Samoobrony Spo\u0142ecznej „KOR”, Jacek Kuro\u0144, zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce zgaszenie protest\u00f3w z lipca 1980 r. nie oznacza d\u0142ugotrwa\u0142ego spokoju. „Fala strajk\u00f3w powt\u00f3rzy si\u0119 w nied\u0142ugim czasie” – stwierdzi\u0142 pod koniec lipca. Zdawali sobie z tego spraw\u0119 tak\u017ce lokalni dzia\u0142acze PZPR, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszo\u015bci nie byli zaskoczeni wybuchem strajk\u00f3w sierpniowych. Tymczasem ani Bre\u017cniew, ani coraz bardziej pasywny Gierek nie potrafili zaproponowa\u0107 koncepcji „odnowy” systemu.<\/p>\n\n\n\n

8 sierpnia 1980 r. z pracy w Stoczni Gda\u0144skiej, pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy przed osi\u0105gni\u0119ciem wieku emerytalnego, zosta\u0142a zwolniona Anna Walentynowicz. Od 1978 r. wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a podziemne Wolne Zwi\u0105zki Zawodowe. 14 sierpnia 1980 r. jeden z dzia\u0142aczy WZZ, Bogdan Borusewicz, i trzech stoczniowc\u00f3w – Jerzy Borowczak, Bogdan Felski i Ludwik Pr\u0105dzy\u0144ski – podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 rozpocz\u0119cia strajku w jej obronie. Po kilku godzinach do\u0142\u0105czy\u0142 do nich przysz\u0142y lider protestu Lech Wa\u0142\u0119sa, zwolniony z pracy w stoczni w 1976, a od 1978 r. wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z WZZ. Borusewicz i jego koledzy zak\u0142adali, \u017ce uda si\u0119 zmobilizowa\u0107 przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 stoczniowc\u00f3w z niekt\u00f3rych wydzia\u0142\u00f3w stoczni. Po kr\u00f3tkim wiecu, podczas kt\u00f3rego minut\u0105 ciszy uczczono poleg\u0142ych w grudniu 1970 r. i od\u015bpiewano hymn, prac\u0119 przerwa\u0142y dwa wydzia\u0142y. W ci\u0105gu kolejnych dw\u00f3ch godzin Borusewicz i jego przyjaciele mobilizowali kolejnych robotnik\u00f3w. W tym czasie ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pierwsza lista \u017c\u0105da\u0144 wysuni\u0119tych wobec dyrekcji stoczni. Domagano si\u0119 przywr\u00f3cenia do pracy Walentynowicz, ustanowienia dodatku rekompensuj\u0105cego inflacj\u0119 oraz 1 tys. z\u0142 podwy\u017cki. <\/p>\n\n\n\n

Strajk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W kolejnych godzinach stoczniowcy zg\u0142aszali kolejne postulaty, m.in. dotycz\u0105ce zbudowania pomnika ofiar Grudnia \u201970, uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych i powo\u0142ania niezale\u017cnych od w\u0142adz zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. W kolejnych kilku dniach lista postulat\u00f3w wyd\u0142u\u017ca\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki robotnikom z innych strajkuj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w pierwszych godzinach protestu informacja o jego rozpocz\u0119ciu wydosta\u0142a si\u0119 poza mury stoczni za spraw\u0105 \u017cony Bogdana Borusewicza, piel\u0119gniarki w Stoczni Gda\u0144skiej, dzia\u0142aczki WZZ Aliny Pienkowskiej, kt\u00f3ra niemal w ostatniej chwili przed zerwaniem \u0142\u0105czno\u015bci z reszt\u0105 Polski przekaza\u0142a informacje Jackowi Kuroniowi. Ten za\u015b dostarczy\u0142 je Radiu Wolna Europa i w ten okr\u0119\u017cny spos\u00f3b o sytuacji dowiedzia\u0142a si\u0119 ca\u0142a Polska i \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c o poranku 15 sierpnia do Stoczni Gda\u0144skiej dotar\u0142y informacje o zak\u0142adach przy\u0142\u0105czaj\u0105cych si\u0119 do strajku. Dyrekcje niekt\u00f3rych z nich pr\u00f3bowa\u0142y st\u0142umi\u0107 protesty obietnicami podwy\u017cek. Za\u0142ogi odmawia\u0142y, stwierdzaj\u0105c, \u017ce oczekuj\u0105 na wynik negocjacji w Stoczni. Tym samym liderzy pierwszego strajku wyrastali na lider\u00f3w ca\u0142ego ruchu, kt\u00f3ry ogarnia\u0142 Tr\u00f3jmiasto. Na strategi\u0119 szybkiego zako\u0144czenia protestu nastawiona by\u0142a r\u00f3wnie\u017c dyrekcja Stoczni Gda\u0144skiej. 16 sierpnia strajk omal si\u0119 nie zako\u0144czy\u0142, poniewa\u017c dyrektor Klemens Gniech zgodzi\u0142 si\u0119 na spe\u0142nienie pocz\u0105tkowych postulat\u00f3w – przywr\u00f3cenie do pracy Walentynowicz i Wa\u0142\u0119sy, podwy\u017ck\u0119 p\u0142ac dla ka\u017cdego zatrudnionego, budow\u0119 pomnika ofiar Grudnia \u201970, gwarancje nietykalno\u015bci dla strajkuj\u0105cych. Wa\u0142\u0119sa w rozmowie z pozosta\u0142ymi liderami protestu t\u0142umaczy\u0142: „Mamy wcze\u015bniejsze postulaty ju\u017c za\u0142atwione. To znaczy: wolne zwi\u0105zki. Od razu po zako\u0144czeniu sprawy organizujemy, przygotowujemy jako komisja nowe zwi\u0105zki”. Prawdopodobnie w\u0142adze Stoczni Gda\u0144skiej zgodzi\u0142y si\u0119 na wolne wybory cz\u0142onk\u00f3w w\u0142adz dotychczasowych, re\u017cimowych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/p>\n\n\n\n

Na wie\u015b\u0107 o bliskim zako\u0144czeniu protestu zareagowali przedstawiciele innych zak\u0142ad\u00f3w. Domagali si\u0119 kontynuowania strajku solidarno\u015bciowego. „My reprezentujemy Stoczni\u0119 Gda\u0144sk\u0105. Dopiero po za\u0142atwieniu [postulat\u00f3w dot. Stoczni Gda\u0144skiej – przyp. red.] mo\u017cemy my\u015ble\u0107 o innych sprawach” – powiedzia\u0142 przedstawiciel komitetu strajkowego w rozmowie z wys\u0142annikiem Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni. W gda\u0144skiej stoczni ros\u0142o zm\u0119czenie i napi\u0119cie. Wielu wita\u0142o zako\u0144czenie strajku z zadowoleniem i ulg\u0105. Dominowa\u0142o przekonanie, \u017ce uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 dramatu roku 1970, a jednocze\u015bnie poprawi\u0107 sytuacj\u0119 stoczniowc\u00f3w i rozpocz\u0105\u0107 budow\u0119 cho\u0107by cz\u0119\u015bciowo wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.Mi\u0119dzyzak\u0142adowy Komitet Strajkowy<\/p>\n\n\n\n

W nocy z 16 na 17 sierpnia powo\u0142ano Mi\u0119dzyzak\u0142adowy Komitet Strajkowy z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105 na czele. W\u00f3wczas te\u017c ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 s\u0142ynna lista 21 \u017c\u0105da\u0144, m.in. podniesienia p\u0142ac, obni\u017cenia wieku emerytalnego, poprawy zaopatrzenia rynkowego, doboru kadry kierowniczej wed\u0142ug kompetencji, a nie przynale\u017cno\u015bci partyjnej, zniesienia przywilej\u00f3w dla MO i SB oraz powo\u0142ania niezale\u017cnych od w\u0142adz zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Ten ostatni postulat sformu\u0142owano inaczej ni\u017c w \u017c\u0105daniach z pierwszych godzin strajku. Teraz mia\u0142 on charakter polityczny, z punktu widzenia w\u0142adz wymierzony w podstawy systemu komunistycznego: „Akceptacja niezale\u017cnych od partii i pracodawc\u00f3w wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, wynikaj\u0105ca z ratyfikowanej przez PRL Konwencji nr 87 Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Pracy dotycz\u0105cej wolno\u015bci zwi\u0105zkowych”.<\/p>\n\n\n\n

18 sierpnia strajki rozszerzy\u0142y si\u0119 poza Tr\u00f3jmiasto. Tego dnia zastrajkowa\u0142a komunikacja miejska w Elbl\u0105gu. 19 sierpnia w Stoczni Szczeci\u0144skiej im. Adolfa Warskiego powsta\u0142 drugi Mi\u0119dzyzak\u0142adowy Komitet Strajkowy. Na jego czele stan\u0105\u0142 uczestnik wydarze\u0144 Grudnia \u201970 – Marian Jurczyk. Postulaty nowego komitetu by\u0142y zbli\u017cone do tych sformu\u0142owanych w Gda\u0144sku.<\/p>\n\n\n\n

W tym samym czasie w Warszawie narasta\u0142 chaos na szczytach w\u0142adzy. 15 sierpnia Gierek powr\u00f3ci\u0142 z urlopu na Krymie. Podczas posiedzenia Biura Politycznego nast\u0119pnego dnia pyta\u0142 swoich towarzyszy o bezradno\u015b\u0107 partii. Niekt\u00f3rzy sugerowali, \u017ce strajki nie mog\u0105 by\u0107 zrywem robotnik\u00f3w, ale spiskiem intelektualist\u00f3w lub cz\u0142onk\u00f3w Konfederacji Polski Niepodleg\u0142ej. 18 sierpnia na posiedzenie Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR w Gda\u0144sku przyby\u0142 bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Gierka, Stanis\u0142aw Kania. Po\u015br\u00f3d g\u0142os\u00f3w o konieczno\u015bci si\u0142owego st\u0142umienia „anarchii” i „kontrrewolucji” zapowiedzia\u0142, \u017ce konflikt zostanie rozwi\u0105zany metodami politycznymi.<\/p>\n\n\n\n

Po swoim upadku Edward Gierek oskar\u017ca\u0142 Kani\u0119 o spisek przeciw niemu. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce jego rzeczywistym celem by\u0142o przeci\u0105ganie kryzysu, tak aby doprowadzi\u0107 do ca\u0142kowitej kl\u0119ski I sekretarza KC PZPR. Jednak stanowisko wyra\u017cone przez Kani\u0119 w Gda\u0144sku znalaz\u0142o poparcie centralnych w\u0142adz partii. W wewn\u0119trznych dyskusjach podkre\u015blano, \u017ce nale\u017cy natychmiast podj\u0105\u0107 rozmowy, poniewa\u017c czas dzia\u0142a na korzy\u015b\u0107 MKS-\u00f3w. 21 sierpnia do Gda\u0144ska przyby\u0142a rz\u0105dowa delegacja z wicepremierem Mieczys\u0142awem Jagielskim, a do Szczecina – wicepremier Kazimierz Barcikowski. W Szczecinie natychmiast przyst\u0105piono do rozm\u00f3w, Jagielski przez dwa dni pr\u00f3bowa\u0142 unikn\u0105\u0107 bezpo\u015brednich rozm\u00f3w z MKS. Dopiero 23 sierpnia uzna\u0142, \u017ce wszystkie atuty znajduj\u0105 si\u0119 w r\u0119kach stoczniowc\u00f3w, i rozpocz\u0105\u0142 rozmowy.<\/p>\n\n\n\n

Akcja „Lato 80”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

24 sierpnia do kompromisu wezwa\u0142 w przem\u00f3wieniu na IV Plenum KC PZPR sam Gierek. Wci\u0105\u017c jednak wszyscy cz\u0142onkowie w\u0142adz partii uznawali, \u017ce warunkiem porozumienia jest rezygnacja z postulatu powo\u0142ania wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Kilku cz\u0142onk\u00f3w BP zrezygnowa\u0142o ze stanowisk. Ros\u0142a pozycja Kani, coraz s\u0142abszy by\u0142 Gierek. Wie\u015b\u0107 o zmianach w Biurze Politycznym zosta\u0142a zupe\u0142nie zlekcewa\u017cona przez strajkuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnolegle z dzia\u0142aniami dotycz\u0105cymi zawarcia kompromisu na warunkach w\u0142adz trwa\u0142y przygotowania do rozwi\u0105zania si\u0142owego. Powo\u0142any sztab cywilno-wojskowy opracowywa\u0142 plan operacji „Lato 80” zak\u0142adaj\u0105cej pacyfikacj\u0119 Tr\u00f3jmiasta. Najwi\u0119kszego niebezpiecze\u0144stwa dopatrywano si\u0119 w wybuchu strajku powszechnego, obejmuj\u0105cego ca\u0142y kraj. Kania w rozmowie z przedstawicielem episkopatu, ks. Alojzym Orszulikiem, stwierdzi\u0142, \u017ce jego og\u0142oszenie mog\u0142oby spowodowa\u0107 interwencj\u0119 sowieck\u0105. 25 sierpnia dosz\u0142o do spotkania Gierka (na jego pro\u015bb\u0119) z prymasem Stefanem Wyszy\u0144skim. Rozmowa odby\u0142a si\u0119 w domu I sekretarza. „Gierek by\u0142 bardzo zm\u0119czony i biedny. To ma do siebie w\u0142adza absolutna, kt\u00f3ra czuje si\u0119 tak pewnie, \u017ce liczy\u0107 si\u0119 nie musi z lud\u017ami. To wszystko teraz opad\u0142o z niego, a przyszed\u0142 strach” – relacjonowa\u0142 prymas. Na jego sugesti\u0119 zawarcia kompromisu w sprawie wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych I sekretarz odpowiedzia\u0142, \u017ce „to znaczy\u0142oby zmian\u0119 ustroju”.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnego dnia komuni\u015bci pope\u0142nili b\u0142\u0105d. Wieczorem w telewizji wyemitowali ocenzurowane nagranie homilii prymasa na Jasnej G\u00f3rze. Wyci\u0119to fragment, w kt\u00f3rym Wyszy\u0144ski m\u00f3wi\u0142 o suwerenno\u015bci narodu, kampanii ateizacji prowadzonej przez w\u0142adze i dialogu z protestuj\u0105cymi. Tre\u015b\u0107 homilii by\u0142a wywa\u017cona w tonie, daleka od jednoznacznej krytyki w\u0142adz, wi\u0119c jej ocenzurowanie okaza\u0142o si\u0119 kompromitacj\u0105. Kolejnego dnia episkopat wyda\u0142 o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym zaznaczy\u0142: „Opublikowany tekst nie jest integralny”. Jeszcze tego samego dnia biskup szczeci\u0144ski Kazimierz Majda\u0144ski przekaza\u0142 pe\u0142ny tekst wyst\u0105pienia prymasa stoczniowcom, kt\u00f3rzy odczytali go przez zak\u0142adowy radiow\u0119ze\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo ma\u0142o aktywne by\u0142y \u015brodowiska intelektualne i grupy opozycyjne. Wyj\u0105tkiem by\u0142o \u015brodowisko KOR, kt\u00f3re skupia\u0142o si\u0119 na zdobywaniu informacji o strajkach i przekazywaniu ich Radiu Wolna Europa. 22 sierpnia 64 intelektualist\u00f3w wystosowa\u0142o wezwanie o podj\u0119cie rozm\u00f3w z MKS: „Apelujemy do w\u0142adz politycznych i do strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w, aby by\u0142a to droga rozm\u00f3w, droga kompromisu”. Dw\u00f3ch z sygnatariuszy, Bronis\u0142aw Geremek i Tadeusz Mazowiecki, kt\u00f3rzy przywie\u017ali apel do Stoczni Gda\u0144skiej, wesz\u0142o w sk\u0142ad utworzonej przy MKS komisji ekspert\u00f3w. Tworzyli j\u0105 te\u017c: Bohdan Cywi\u0144ski, Tadeusz Kowalik, Waldemar Kuczy\u0144ski, Jadwiga Staniszkis i Andrzej Wielowieyski. Ich zas\u0142ug\u0105 by\u0142o w kolejnych dniach wynegocjowanie szczeg\u00f3\u0142owych zapis\u00f3w porozumienia, m.in. potwierdzaj\u0105cych „socjalistyczny charakter pa\u0144stwa”, „przewodni charakter PZPR w pa\u0144stwie” (a nie, jak chcia\u0142y w\u0142adze, „w spo\u0142ecze\u0144stwie”) i „samorz\u0105dno\u015b\u0107 niezale\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych (a nie ich wolny charakter, jak chcieli stoczniowcy). Szczeci\u0144ski MKS zgodzi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na zapis o „socjalistycznym charakterze” przysz\u0142ych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/p>\n\n\n\n

27 sierpnia w ca\u0142ym kraju strajkowa\u0142o 600 tys. os\u00f3b zatrudnionych w niemal 600 zak\u0142adach. 28 sierpnia protesty obj\u0119\u0142y przedsi\u0119biorstwa na \u015al\u0105sku, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 MKS w Jastrz\u0119biu, kt\u00f3ry opracowa\u0142 w\u0142asne postulaty „Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci dla nikogo, \u017ce utrzymywanie takich trend\u00f3w, takiego procesu musi doprowadzi\u0107 do skutk\u00f3w, kt\u00f3rych dzi\u015b nie ogarnia nasza wyobra\u017ania” – orzek\u0142 27 sierpnia Stanis\u0142aw Kania. Nast\u0119pnego dnia doradzaj\u0105cy mu I sekretarz gda\u0144skiego Komitetu Wojew\u00f3dzkiego Tadeusz Fiszbach pokre\u015bli\u0142, \u017ce „kluczem do opanowania sytuacji na Wybrze\u017cu jest Gda\u0144sk, kluczem do opanowania sytuacji w kraju jest Wybrze\u017ce, problemem centralnym jest sprawa zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych”. Sugerowa\u0142 d\u0105\u017cenie do wygaszenia strajk\u00f3w za cen\u0119 obietnicy powstania zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/p>\n\n\n\n

„Przyznam si\u0119, \u017ce nie wiem, co mo\u017cna jeszcze robi\u0107 poza tym, co robimy. [\u2026] Co si\u0119 tyczy wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych [\u2026] mo\u017ce trzeba wybiera\u0107 mniejsze z\u0142o, a potem stara\u0107 si\u0119 z tego wybrn\u0105\u0107” – m\u00f3wi\u0142 Gierek na posiedzeniu Biura Politycznego 29 sierpnia. Na tym samym posiedzeniu uznano propozycj\u0119 rozwi\u0105zania si\u0142owego za nierealn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Porozumienia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwsze porozumienie mi\u0119dzy stron\u0105 rz\u0105dow\u0105 a strajkuj\u0105cymi podpisano 30 sierpnia w Szczecinie. W\u0142adze zgodzi\u0142y si\u0119 na postulaty, w tym na nowe zwi\u0105zki zawodowe; MKS wyrazi\u0142 zgod\u0119, by okre\u015blono je jako „samorz\u0105dne”. Co ciekawe, Kazimierz Barcikowski podpisa\u0142 je bez wyra\u017anej zgody Biura Politycznego. Dokument sygnowano r\u00f3wnie\u017c wbrew ustaleniom z gda\u0144skim MKS, kt\u00f3ry chcia\u0142 jednoczesnego podpisania porozumie\u0144. W momencie z\u0142o\u017cenia podpis\u00f3w pod porozumieniem szczeci\u0144skim strajki osi\u0105gn\u0119\u0142y sw\u00f3j szczyt – obejmowa\u0142y ju\u017c ok. 700 zak\u0142ad\u00f3w; bra\u0142o w nich udzia\u0142 ok. 750 tys. os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Tego samego dnia V Plenum KC PZPR przyj\u0119\u0142o do „zatwierdzaj\u0105cej wiadomo\u015bci” podpisanie porozumienia szczeci\u0144skiego i zaakceptowanie projektu porozumienia gda\u0144skiego. W rozmowach pojawi\u0142y si\u0119 jednak rozbie\u017cno\u015bci. MKS domaga\u0142 si\u0119 od strony rz\u0105dowej natychmiastowego uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych i aresztowanych w minionych dniach. Eksperci strajkuj\u0105cych uwa\u017cali za\u015b, \u017ce sprawa ta mo\u017ce zagrozi\u0107 powodzeniu negocjacji. Ostatecznie Jagielski uzyska\u0142 od Kani zapewnienie, \u017ce wi\u0119\u017aniowie zostan\u0105 zwolnieni natychmiast, najp\u00f3\u017aniej dzie\u0144 po zawarciu umowy.<\/p>\n\n\n\n

31 sierpnia Wa\u0142\u0119sa i Jagielski w sali BHP Stoczni Gda\u0144skiej podpisali porozumienie gda\u0144skie. Delegacja rz\u0105dowa zgodzi\u0142a si\u0119 m.in. na utworzenie niezale\u017cnych, samorz\u0105dnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, prawo do strajku, budow\u0119 pomnika ofiar Grudnia \u201970, transmisje niedzielnych mszy \u015bwi\u0119tych w Polskim Radiu i ograniczenie cenzury. Przyj\u0119to te\u017c zapis, \u017ce nowe zwi\u0105zki uznaj\u0105 kierownicz\u0105 rol\u0119 PZPR w pa\u0144stwie i „zasady ustroju spo\u0142ecznego i politycznego PRL”. Wydarzenie transmitowa\u0142a telewizja. Strajkuj\u0105ce w Gda\u0144sku, Szczecinie i Elbl\u0105gu zak\u0142ady podj\u0119\u0142y 1 wrze\u015bnia prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Dla komunist\u00f3w porozumienie z sierpnia 1980 r. by\u0142o jedynie taktycznym rozejmem, przyj\u0119tym w chwili w\u0142asnej s\u0142abo\u015bci. Kolejnych kilkana\u015bcie miesi\u0119cy by\u0142o nie tylko okresem spo\u0142ecznego entuzjazmu wobec „S”, nazywanego dzi\u015b karnawa\u0142em „Solidarno\u015bci”, lecz r\u00f3wnie\u017c czasem przygotowa\u0144 w\u0142adz do rozprawy z idea\u0142ami Sierpnia \u201980. Kolejne lata pokaza\u0142y jednak, \u017ce niemo\u017cliwe jest ca\u0142kowite st\u0142umienie wolno\u015bciowych aspiracji spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Tysol.pl<\/p>\n\n\n\n

Autor: Barbara Micha\u0142owska<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dok\u0142adnie 46 lat temu, 31 sierpnia 1980 roku podpisano Porozumienie Gda\u0144skie. Jedno z czterech Porozumie\u0144 Sierpniowych, kt\u00f3re da\u0142y pocz\u0105tek Niezale\u017cnemu Samorz\u0105dnemu Zwi\u0105zkowi Zawodowemu \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22318,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-22317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-2021"],"views":23,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22317"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22319,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22317\/revisions\/22319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/solidarnoscpkw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}